W marcu w Polsce sezon na świeże owoce dopiero się rozpoczyna. Najczęściej kupisz jabłka i gruszki z przechowalni, a pod koniec miesiąca mogą pojawić się pierwsze truskawki ze szklarni. Pełnia krajowego sezonu owocowego przypada później – od maja do września, gdy dojrzewają truskawki, czereśnie, maliny, porzeczki, wiśnie, śliwki i owoce sadów.
Sezonowość oznacza wybieranie produktów w czasie ich naturalnych zbiorów w polskich warunkach. Wtedy owoce zwykle mają intensywniejszy smak, są łatwiej dostępne i często kosztują mniej. Zimą oraz wczesną wiosną część krajowych plonów pochodzi z chłodni, a pozostałe owoce są importowane.
Kalendarz sezonowości owoców w Polsce
Poniższa tabela pokazuje najpopularniejsze polskie owoce przypisane do okresów, w których zwykle osiągają najlepszą jakość. Konkretne terminy mogą przesuwać się o kilka tygodni zależnie od odmiany, pogody i regionu kraju.
| Pora roku | Główne owoce sezonowe | Na co zwrócić uwagę? |
|---|---|---|
| Wiosna | Rabarbar, truskawki szklarniowe, pierwsze truskawki gruntowe, agrest | Wczesne truskawki nie zawsze są krajowe. Pełnia sezonu przypada zwykle na maj i czerwiec. |
| Lato | Truskawki, czereśnie, wiśnie, maliny, porzeczki, jagody, borówki, morele, brzoskwinie, śliwki, jeżyny | To najbogatszy okres roku pod względem wyboru świeżych owoców. |
| Jesień | Jabłka, gruszki, śliwki, winogrona, maliny jesienne, jeżyny, pigwa, aronia, żurawina | Trwa sezon zbioru owoców sadowniczych i przygotowywania zapasów na zimę. |
| Zima | Jabłka i gruszki z przechowalni, owoce mrożone i suszone | Świeże owoce krajowe są mniej różnorodne. Owoce cytrusowe i egzotyczne pochodzą z importu. |
Wiosną na straganach najpierw pojawia się rabarbar, a później truskawki i agrest. Czerwiec przynosi czereśnie, wiśnie, porzeczki, maliny i jagody. W lipcu oraz sierpniu wybór jest największy, ponieważ dojrzewają także borówki, morele, brzoskwinie, jeżyny i śliwki. Jesienią dominują jabłka, gruszki, winogrona, pigwa oraz owoce wykorzystywane do przetworów.
Co kupować teraz, czyli w marcu?
W marcu najlepszym wyborem wśród polskich owoców są jabłka i gruszki z przechowalni. Odpowiednio przechowywane zachowują dobrą jakość przez wiele miesięcy, dlatego nie trzeba zastępować ich importowanymi owocami tylko dlatego, że są dostępne w sklepie przez cały rok.
Pod koniec marca w niektórych sklepach mogą pojawić się truskawki ze szklarni. Nie należy jednak utożsamiać ich z pełnią krajowego sezonu. Truskawki gruntowe zwykle smakują najlepiej w maju i czerwcu, gdy dojrzewają w naturalnych warunkach.
Sezonowe a całoroczne – na czym polega różnica?
Owoc sezonowy to taki, który w danym okresie naturalnie dojrzewa i jest zbierany w Polsce. Krótka droga od gospodarstwa do sklepu ułatwia zachowanie świeżości, a większa podaż często wpływa na niższą cenę. Nie oznacza to jednak, że owoc kupiony poza sezonem jest automatycznie bezwartościowy.
Jabłka i gruszki są dobrym przykładem owoców dostępnych przez większą część roku, choć ich świeży zbiór przypada głównie na koniec lata i jesień. Zimą można kupować je z przechowalni. Z kolei mango, ananas, kiwi, pomarańcze i mandarynki nie są polskimi owocami sezonowymi, lecz produktami importowanymi. Mogą uzupełniać jadłospis, ale nie zastępują krajowego kalendarza zbiorów.
Najkrótsze okno sezonowe mają owoce miękkie i jagodowe. Warto kupować je wtedy, gdy są dojrzałe, pachnące i pochodzą z krajowych upraw:
- Truskawki gruntowe pojawiają się zwykle od maja do czerwca.
- Czereśnie i wiśnie dojrzewają głównie w czerwcu i lipcu.
- Maliny, porzeczki i borówki są dostępne przede wszystkim latem.
- Jeżyny i maliny jesienne można znaleźć także pod koniec lata i we wrześniu.
Wczesne nowalijki, w tym owoce ze szklarni, nie muszą być złym wyborem, ale ich obecność w sklepie nie oznacza jeszcze pełni sezonu. Przy zakupie sprawdź kraj pochodzenia, cenę oraz wygląd produktu. Bardzo wczesne owoce bywają droższe i mniej aromatyczne niż te zebrane w naturalnym terminie.
Dlaczego warto wybierać owoce w sezonie?
Najłatwiej zauważyć różnicę w smaku. Truskawka lub malina dojrzewająca w sezonie jest zwykle bardziej aromatyczna niż owoc zebrany wcześniej na potrzeby długiego transportu. Cena także często działa na korzyść sezonowych zakupów, ponieważ większa dostępność ogranicza koszty jednostkowe.
Sezonowość może wspierać lokalnych producentów i ograniczać potrzebę transportu z odległych regionów. Nie jest jednak gwarancją określonej zawartości witamin. Wartości odżywcze zależą także od odmiany, stopnia dojrzałości, czasu od zbioru i sposobu przechowywania. Najważniejsze pozostaje regularne włączanie różnorodnych owoców i warzyw do diety.
Co jeść poza sezonem?
Zimą i wczesną wiosną dobrym rozwiązaniem są owoce z przechowalni, mrożonki oraz domowe przetwory. Mrożenie wykonane krótko po zbiorze pozwala zachować dużą część wartości odżywczych i udostępniać owoce poza ich naturalnym okresem dojrzewania.
Największe zalety mrożenia sezonowych owoców to:
- Zachowanie znacznej części witamin, składników mineralnych i naturalnego smaku.
- Dostępność truskawek, malin, wiśni czy porzeczek przez cały rok.
- Oszczędność czasu, ponieważ owoce są gotowe do użycia po rozmrożeniu.
- Mniejsze marnowanie nadwyżek kupionych w czasie dużej podaży.
Domowe kompoty, przeciery, konfitury i suszone owoce także pozwalają wykorzystać sezonowe zbiory. Trzeba tylko pamiętać, że przetwory z dodatkiem cukru są innym produktem niż świeże owoce, dlatego najlepiej traktować je jako uzupełnienie jadłospisu.
Najprostsza zasada zakupowa jest taka: wiosną wybieraj rabarbar, truskawki i agrest, latem korzystaj z owoców jagodowych i pestkowych, jesienią sięgaj po jabłka, gruszki i śliwki, a zimą wybieraj owoce z przechowalni oraz mrożonki.
