Orzechy makadamia pochodzą z Australii, gdzie nadal rosną dziko. Obecnie uprawia się je także na Hawajach, w Republice Południowej Afryki, Chinach, Wietnamie, Gwatemali i kilku innych ciepłych regionach świata. O ich egzotyczności decydują wymagania klimatyczne oraz długi czas oczekiwania na pierwsze owoce.
Australia – naturalna ojczyzna makadamii
Orzechy makadamia są owocami drzew należących do rodzaju Macadamia. Ich naturalny zasięg obejmuje przede wszystkim wschodnie wybrzeże Australii. Dzikie drzewa spotyka się także na Nowej Kaledonii oraz na indonezyjskiej wyspie Sulawesi, dawniej nazywanej Celebes.
Nie należy jednak utożsamiać naturalnego występowania z miejscem, z którego pochodzi każda paczka dostępna w sklepie. Australia jest botaniczną ojczyzną makadamii i jednym z najważniejszych producentów, ale współczesne plantacje znajdują się na kilku kontynentach.
Skąd wzięła się nazwa makadamia?
Drzewa makadamia zostały opisane przez Waltera Hilla, dyrektora ogrodów botanicznych w Brisbane, w 1857 roku. Nazwa rodzaju upamiętnia Johna Macadama – szkocko-australijskiego chemika, naukowca i polityka. To właśnie od jego nazwiska pochodzi określenie Macadamia.
W drugiej połowie XIX wieku nasiona makadamii trafiły z Australii na Hawaje. Tamtejszy klimat sprzyjał rozwojowi plantacji, a wyspy stały się jednym z najbardziej rozpoznawalnych regionów uprawy tych drzew. Z czasem hodowla rozprzestrzeniła się także w innych krajach o podobnych warunkach środowiskowych.
Główne regiony upraw makadamii
Orzechy trafiające na światowy rynek pochodzą zarówno z historycznych obszarów upraw, jak i z nowszych plantacji zakładanych w Afryce, Azji oraz Ameryce Środkowej. Najważniejsze regiony można porównać w ten sposób:
| Region | Status | Specyfika |
|---|---|---|
| Australia | Naturalna ojczyzna i główny producent | Drzewa rosną tu dziko, a także na rozległych plantacjach na wschodnim wybrzeżu. |
| Hawaje | Historyczny i ważny region upraw | Makadamia zyskała tu dużą popularność po sprowadzeniu nasion z Australii. |
| Republika Południowej Afryki | Duży producent komercyjny | Ciepły klimat sprzyja rozwojowi plantacji przeznaczonych na eksport. |
| Chiny i Wietnam | Rosnące rynki upraw | Plantacje rozwijają się w regionach o łagodnych zimach i odpowiedniej wilgotności. |
| Gwatemala i Malawi | Nowsze obszary upraw | Produkcja zwiększa się wraz z popytem na makadamię na rynku międzynarodowym. |
Skala produkcji w poszczególnych krajach zmienia się w zależności od sezonu, pogody i wieku plantacji. Z tego powodu kraj pochodzenia na opakowaniu może być różny, nawet gdy sam orzech wygląda i smakuje podobnie.
Dlaczego makadamia nie rośnie powszechnie w Polsce?
Drzewo makadamia potrzebuje ciepłego, wilgotnego środowiska. Najlepiej rozwija się w klimacie subtropikalnym, z łagodnymi zimami i bez regularnych przymrozków. Polska nie zapewnia takich warunków w gruncie, dlatego uprawa na dużą skalę jest u nas niemożliwa.
Ograniczenia związane z klimatem to niejedyny powód, dla którego orzechy makadamia są drogie. Plantacja musi poczekać kilka lat na pierwsze plony, a zbiory i przygotowanie twardych orzechów do sprzedaży wymagają dużo pracy. Najważniejsze czynniki ograniczające uprawę to:
- Brak mrozów – młode i dojrzałe drzewa źle znoszą niskie temperatury.
- Ciepły i wilgotny klimat – makadamia potrzebuje długiego okresu wegetacyjnego oraz dostępu do wody.
- Długi czas oczekiwania – pierwsze owoce pojawiają się zwykle po około 7–10 latach od posadzenia drzewa.
- Trudny zbiór – orzechy często zbiera się z ziemi po opadnięciu, a ich twarda skorupa utrudnia dalszą obróbkę.
Makadamia nie jest więc rośliną, którą można łatwo przenieść do dowolnego ciepłego kraju. Potrzebuje konkretnego połączenia temperatury, wilgotności, gleby i długiego sezonu bez chłodów. To właśnie wyjaśnia, dlaczego jej uprawy koncentrują się w kilku regionach świata, a gotowe orzechy muszą być importowane do Europy.
Najkrócej mówiąc, naturalnym domem makadamii jest Australia, natomiast orzechy dostępne w handlu pochodzą także z Hawajów, Afryki Południowej, Chin, Wietnamu, Gwatemali i innych obszarów o klimacie subtropikalnym.
