Witamina K2 pomaga organizmowi właściwie wykorzystywać wapń. Aktywuje osteokalcynę i białko MGP, dzięki czemu wapń może trafiać do kości i zębów, a nie odkładać się w ścianach naczyń. Nie należy jednak mylić jej roli z witaminą K1, która przede wszystkim uczestniczy w krzepnięciu krwi.
Jak witamina K2 kieruje wapniem?
Wapń jest potrzebny do mineralizacji kości, ale jego obecność w organizmie nie wystarcza sama w sobie. Znaczenie ma także to, gdzie zostanie wykorzystany. Witamina K2 działa jak drogowskaz w systemie transportu: wapń jest budulcem, witamina D3 zwiększa jego wchłanianie z jelit, a K2 aktywuje białka pomagające wykorzystać go w odpowiednich tkankach.
Menachinon, czyli witamina K2, jest kofaktorem enzymów przeprowadzających karboksylację białek zależnych od witaminy K. W uproszczeniu oznacza to ich biochemiczne „włączenie”. Najważniejsze znaczenie mają dwa białka:
- Osteokalcyna wiąże wapń w tkance kostnej i uczestniczy w jej mineralizacji.
- MGP, czyli matrix Gla protein, bierze udział w prawidłowej gospodarce wapniowej w ścianach naczyń.
Proces można przedstawić w kilku etapach:
- Witamina D3 zwiększa wchłanianie wapnia z przewodu pokarmowego.
- Witamina K2 aktywuje osteokalcynę i MGP poprzez karboksylację.
- Aktywna osteokalcyna może wiązać wapń w tkance kostnej.
- Aktywne MGP uczestniczy w ograniczaniu nieprawidłowego odkładania wapnia w tkankach miękkich.
Nie oznacza to, że K2 jest lekiem na osteoporozę, miażdżycę czy zwapnienia naczyń. Jej rola polega na aktywacji określonych białek, a wpływ suplementacji na konkretne choroby zależy między innymi od diety, podaży witaminy D, stanu kości i ogólnego zdrowia.
MK-4 czy MK-7 – czym różnią się formy witaminy K2?
W suplementach najczęściej spotyka się menachinon-4, czyli MK-4, oraz menachinon-7, czyli MK-7. Różnią się budową i czasem utrzymywania się we krwi. To właśnie dlatego MK-7 dominuje w preparatach przeznaczonych do codziennego stosowania.
| Cecha | MK-4 | MK-7 |
|---|---|---|
| Czas utrzymywania się we krwi | Krótki, liczony zwykle w godzinach | Dłuższy, dzięki czemu stężenie jest stabilniejsze |
| Stabilność przy codziennym stosowaniu | Mniejsza | Większa |
| Typowe zastosowanie | Forma obecna w organizmie i wykorzystywana w niektórych badaniach | Najczęściej wybierana do suplementów |
| Źródło | Może powstawać z przemian innych form witaminy K | Występuje między innymi w natto, czyli fermentowanej soi |
MK-7 jest preferowana w suplementacji przede wszystkim ze względu na dłuższy okres półtrwania i lepszą stabilność stężenia we krwi. Na etykiecie można spotkać także oznaczenie all-trans, odnoszące się do biologicznie aktywnej postaci tej formy.
Dlaczego witaminę K2 łączy się z D3?
Witamina D3 i K2 uczestniczą w różnych etapach gospodarki wapniowej. D3 zwiększa wchłanianie wapnia z jelit i pomaga utrzymać jego prawidłowe stężenie we krwi. K2 aktywuje białka, które uczestniczą w wykorzystaniu wapnia w kościach oraz w prawidłowej gospodarce wapniowej w naczyniach.
Można więc powiedzieć, że D3 dostarcza więcej surowca, a K2 pomaga nim zarządzać. To logiczne połączenie metaboliczne, ale nie oznacza, że każda osoba musi przyjmować obie witaminy w jednym preparacie. Nie ma oficjalnego, uniwersalnego przelicznika określającego, ile K2 powinno przypadać na konkretną dawkę D3. Dobór suplementacji zależy od diety, wyników badań, wieku, chorób i przyjmowanych leków.
Obie witaminy rozpuszczają się w tłuszczach, dlatego preparat lub posiłek zawierający tłuszcz może sprzyjać ich wchłanianiu. Nie należy jednak traktować samej obecności K2 jako gwarancji ochrony przed chorobami naczyń ani jako powodu do przyjmowania wysokich dawek witaminy D bez wskazań.
Witamina K2 w diecie – gdzie jej szukać?
Najbogatszym znanym źródłem MK-7 jest natto, czyli fermentowana soja. W polskiej diecie produkt ten pojawia się rzadko, dlatego mniejsze ilości K2 dostarczają przede wszystkim produkty fermentowane i niektóre produkty zwierzęce. Do źródeł pokarmowych należą:
- natto, czyli fermentowana soja,
- sery dojrzewające, takie jak gouda, edam i brie,
- żółtka jaj,
- masło i tłuszcze mleczne,
- podroby oraz niektóre produkty fermentowane.
Osoby z zaburzeniami wchłaniania tłuszczów, przewlekłymi chorobami jelit lub dietą bardzo niskotłuszczową mogą mieć większe trudności z uzyskaniem i wchłanianiem witamin rozpuszczalnych w tłuszczach. Sama obecność czynników ryzyka nie oznacza jednak automatycznie niedoboru K2 ani konieczności suplementacji.
Kiedy zachować ostrożność?
Najważniejsze ostrzeżenie dotyczy leków przeciwzakrzepowych będących antagonistami witaminy K. Należą do nich między innymi warfaryna i acenokumarol. Witamina K2 może wpływać na działanie tych leków, dlatego osoby przyjmujące je na stałe nie powinny samodzielnie rozpoczynać suplementacji ani zmieniać jej dawki.
Konsultacja z lekarzem jest potrzebna także przy zaburzeniach gospodarki wapniowej, chorobach przewodu pokarmowego wpływających na wchłanianie tłuszczów oraz leczeniu, które oddziałuje na kości lub poziom wapnia. Suplement nie zastępuje diagnostyki ani leczenia przyczyn osłabienia kości.
Witamina K2 pomaga przede wszystkim aktywować białka uczestniczące w gospodarce wapniowej. MK-7 utrzymuje się we krwi dłużej niż MK-4, dlatego częściej pojawia się w suplementach. Połączenie z D3 ma uzasadnienie metaboliczne, ale nie stanowi obowiązku ani nie określa jednej dawki dla każdego. Przy lekach przeciwzakrzepowych decyzję o stosowaniu K2 zawsze uzgodnij z lekarzem.
Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za wszelkie negatywne skutki wdrożonych zaleceń. Zawsze zasięgnij opinii specjalisty medycyny w powyższym zakresie.
