Sok z buraka wybierz przede wszystkim wtedy, gdy zależy Ci na azotanach i wsparciu wydolności, a zakwas buraczany – gdy szukasz fermentowanego napoju z żywymi kulturami bakterii. Oba produkty mogą być wartościowe, ale nie pełnią tej samej funkcji.
Jak powstają i czym się różnią?
Sok z buraka powstaje przez wyciśnięcie surowych buraków. Zachowuje ich naturalny, lekko słodki i ziemisty smak oraz dostarcza między innymi azotanów. W organizmie azotany mogą być przekształcane do tlenku azotu, który wpływa na rozszerzenie naczyń i przepływ krwi. Z tego powodu sok jest często wybierany przez osoby aktywne fizycznie.
Zakwas buraczany powstaje podczas fermentacji mlekowej. Bakterie fermentacji wykorzystują część cukrów obecnych w burakach i wytwarzają kwas mlekowy. Dzięki temu napój ma kwaśny, wyrazisty smak, a niepasteryzowany produkt może zawierać żywe kultury bakterii. Ich obecność zależy od receptury, sposobu produkcji i obróbki cieplnej, dlatego przed zakupem warto sprawdzić etykietę.
| Cecha | Sok z buraka | Zakwas buraczany |
|---|---|---|
| Metoda produkcji | Wyciskanie świeżych buraków | Fermentacja mlekowa buraków |
| Smak | Słodkawy, ziemisty, łagodniejszy | Kwaśny, orzeźwiający, czasem czosnkowy |
| Główna wartość | Azotany, foliany, potas i antyoksydanty | Kwas mlekowy oraz żywe kultury bakterii w produkcie niepasteryzowanym |
| Najczęstsze zastosowanie | Wsparcie wydolności i przepływu krwi | Urozmaicenie diety i wsparcie mikrobioty jelitowej |
Fermentacja nie oznacza automatycznie, że zakwas zawiera więcej wszystkich składników odżywczych niż świeży sok. Może zmienić ich proporcje i smak, a część cukrów zostaje wykorzystana przez bakterie. Zawartość azotanów także zależy od surowca i procesu, więc zakwasu nie należy traktować jako dokładnego zamiennika standaryzowanego soku buraczanego stosowanego w sporcie.
Kiedy wybrać sok z buraka, a kiedy zakwas?
O wyborze najlepiej zdecydować na podstawie celu, a nie samej etykiety „zdrowy napój”. Sok będzie lepszym wyborem, jeśli:
- zależy Ci na wsparciu wydolności podczas wysiłku fizycznego,
- szukasz źródła azotanów wpływających na produkcję tlenku azotu,
- chcesz łatwo połączyć buraki z innymi warzywami lub owocami,
- kwaśny smak fermentowanych produktów jest dla Ciebie nieprzyjemny.
Przy celu sportowym sok zwykle pije się przed treningiem, ale reakcja organizmu jest indywidualna. Nie zastępuje on posiłku ani leczenia niedokrwistości. Jeśli podejrzewasz niedobór żelaza, potrzebne są badania i konsultacja, a nie samodzielne zwiększanie ilości soku.
Zakwas będzie bardziej przydatny, jeśli:
- chcesz włączyć do jadłospisu fermentowany produkt,
- zależy Ci na urozmaiceniu diety wspierającej mikrobiotę jelitową,
- dobrze tolerujesz kwaśny smak i produkty kiszone,
- szukasz napoju do codziennego, niewielkiego spożycia, na przykład jako dodatku do posiłku.
Probiotyczne działanie dotyczy przede wszystkim zakwasu niepasteryzowanego, który zawiera żywe mikroorganizmy. Produkty poddane pasteryzacji mogą zachować część składników buraka, ale nie będą miały takiego samego profilu mikrobiologicznego.
Jak bezpiecznie włączyć je do diety?
Duża porcja wypita od razu może spowodować nudności, wzdęcia albo luźniejszy stolec. Zacznij od około 50 ml i obserwuj reakcję organizmu. Sok możesz rozcieńczyć wodą, a zakwas pić schłodzony lub dodać do chłodnego posiłku. Dla soku często stosuje się porcję do około 200 ml dziennie, natomiast zakwas można stopniowo zwiększać do mniej więcej 50–250 ml dziennie, zależnie od tolerancji i składu produktu.
Przed regularnym piciem zachowaj ostrożność, jeśli masz problemy zdrowotne. Najważniejsze sytuacje wymagające konsultacji obejmują:
- kamicę nerkową lub choroby nerek, ponieważ buraki zawierają szczawiany,
- dnę moczanową, gdy lekarz zalecił ograniczenie produktów wpływających na gospodarkę nerkową lub purynową,
- nadkwasotę, refluks albo podrażnienia żołądka, szczególnie przy kwaśnym zakwasie,
- niskie ciśnienie tętnicze lub stosowanie leków obniżających ciśnienie, ponieważ azotany mogą dodatkowo wpływać na ciśnienie.
Różowe lub czerwone zabarwienie moczu po soku z buraka, nazywane beeturią, zwykle wynika z obecności barwników buraka i nie musi oznaczać problemu. Jeśli kolor utrzymuje się mimo odstawienia napoju albo towarzyszą mu ból i inne objawy, skonsultuj się z lekarzem.
Sok z buraka czy zakwas – co wybrać?
Przed treningiem częściej sprawdzi się sok z buraka, zwłaszcza gdy celem jest dostarczenie azotanów i wsparcie pracy układu krążenia podczas wysiłku. Do codziennej diety lepiej pasuje zakwas, jeśli dobrze tolerujesz kwaśne produkty i zależy Ci na fermentowanym napoju z żywymi kulturami bakterii.
Nie trzeba wybierać tylko jednego. Możesz stosować je zamiennie, w małych porcjach i zgodnie z reakcją organizmu. Przy kamicy nerkowej, dnie moczanowej, refluksie, niskim ciśnieniu lub przyjmowaniu leków stałe spożywanie warto wcześniej omówić ze specjalistą.
Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. W przypadku chorób przewlekłych, przyjmowania leków lub dolegliwości po spożyciu napoju skonsultuj się z lekarzem lub dietetykiem.
