Tłuszcz gęsi nie jest produktem prozdrowotnym, ale na tle smalcu wieprzowego ma korzystniejszy profil kwasów tłuszczowych. Zawiera więcej kwasów jednonienasyconych, jednak nadal dostarcza dużo nasyconych kwasów tłuszczowych i niemal wyłącznie tłuszczu. Można używać go okazjonalnie, lecz podstawą diety powinny być tłuszcze roślinne.

Co zawiera tłuszcz gęsi?

Smalec gęsi jest produktem bardzo kalorycznym. Zawiera około 99,8% tłuszczu, a poza nim wnosi do jadłospisu niewiele białka, witamin i składników mineralnych. Nie należy więc utożsamiać jego wartości z wartością mięsa gęsiego. To dwa różne produkty.

Profil tłuszczu gęsiego jest korzystniejszy niż profil smalcu wieprzowego, ponieważ większą jego część stanowią jednonienasycone kwasy tłuszczowe. Nie oznacza to jednak, że dorównuje oliwie z oliwek lub olejowi rzepakowemu. W diecie liczy się nie tylko rodzaj tłuszczu, lecz także jego ilość.

Rodzaj tłuszczu Nasycone kwasy tłuszczowe Jednonienasycone kwasy tłuszczowe
Smalec gęsi Mniej niż w smalcu wieprzowym, ale wyraźnie więcej niż w oliwie Więcej niż w smalcu wieprzowym
Smalec wieprzowy Więcej niż w tłuszczu gęsim Mniej niż w tłuszczu gęsim
Oliwa z oliwek Znacznie mniej niż w tłuszczach zwierzęcych Więcej niż w tłuszczu gęsim

Nasycone kwasy tłuszczowe mogą podnosić stężenie cholesterolu LDL, dlatego zalecenia żywieniowe zwykle ograniczają ich udział do mniej niż 10% dziennej energii. Przy diecie dostarczającej 2000 kcal odpowiada to około 22 g nasyconych kwasów tłuszczowych. Limit obejmuje wszystkie produkty, między innymi mięso, nabiał, masło, słodycze i tłuszcze używane do smażenia.

Czy tłuszcz gęsi zawiera kwasy omega-3?

Nie jest dobrym źródłem omega-3. Twierdzenia, że smalec gęsi zawiera więcej wartościowych kwasów omega-3 niż łosoś, wynikają najczęściej z pomieszania różnych rodzin kwasów tłuszczowych.

Tłuszcz gęsi zawiera przede wszystkim kwas linolowy, należący do omega-6. Omega-6 i omega-3 to odmienne rodziny kwasów tłuszczowych, dlatego obecności kwasu linolowego nie można przedstawiać jako dowodu na wysoką zawartość omega-3. Tłuszcz gęsi nie zastępuje ryb morskich, które dostarczają między innymi EPA i DHA.

Najważniejsze fakty są następujące:

  • Kwas linolowy należy do rodziny omega-6, a nie omega-3.
  • Tłuszcz gęsi nie dostarcza istotnych ilości EPA i DHA typowych dla tłustych ryb morskich.
  • Sama liczba wszystkich wielonienasyconych kwasów tłuszczowych nie mówi, z jakiej rodziny pochodzą.
  • Oliwa, olej rzepakowy i ryby mają inne zastosowanie żywieniowe niż smalec gęsi, dlatego nie należy porównywać ich wyłącznie na podstawie jednego parametru.

Mięso gęsie a smalec – to nie to samo

Mięso gęsie może być wartościowym elementem urozmaiconej diety. Pierś z gęsi bez skóry dostarcza białka, żelaza, cynku oraz witamin z grupy B. W materiałach opartych na bazie USDA podawano około 5,9 mg żelaza w 100 g piersi bez skóry. To właśnie mięso jest źródłem tych składników, nie sam wytopiony tłuszcz.

Skóra i warstwa tłuszczu pod nią znacząco zwiększają kaloryczność posiłku. Usunięcie skóry może ograniczyć ilość tłuszczu i nasyconych kwasów tłuszczowych, pozostawiając mięso bogate w białko i mikroskładniki. Z tego powodu gęsina bez skóry jest żywieniowo innym wyborem niż pieczona gęś ze skórą.

Jak rozsądnie włączać gęsinę do diety?

Nie trzeba całkowicie rezygnować ani z gęsiny, ani z niewielkiej ilości smalcu gęsiego. Trzeba jednak rozdzielić zastosowanie mięsa od zastosowania czystego tłuszczu. Gdy zależy Ci na wartości odżywczej posiłku, większy sens ma umiarkowana porcja mięsa bez skóry niż dodawanie samego smalcu.

Pomocne są następujące zasady:

  • Usuwaj skórę, jeśli chcesz ograniczyć kaloryczność oraz ilość nasyconych kwasów tłuszczowych.
  • Wybieraj pieczenie lub duszenie zamiast dokładania dużej ilości tłuszczu na patelnię.
  • Traktuj smalec gęsi jako dodatek smakowy, a nie podstawowy tłuszcz w codziennym jadłospisie.
  • Na co dzień częściej wybieraj oliwę z oliwek, olej rzepakowy lub inne tłuszcze roślinne o korzystniejszym profilu kwasów tłuszczowych.
  • Uwzględniaj także masło, sery, tłuste mięso i słodycze, ponieważ one również zwiększają dzienne spożycie NKT.

Jeżeli używasz surowego tłuszczu gęsiego, pamiętaj, że wymaga on wytopienia i obróbki cieplnej. Po tym procesie otrzymujesz produkt niemal całkowicie tłuszczowy, bez istotnej ilości żelaza, białka czy witamin obecnych w mięsie.

Jakie miejsce ma tłuszcz gęsi w zdrowej diecie?

Smalec gęsi można uznać za korzystniejszy wybór niż smalec wieprzowy, jeśli porównujemy głównie zawartość kwasów jednonienasyconych i nasyconych. Nie czyni go to jednak zdrowym tłuszczem do spożywania bez ograniczeń. Najlepiej stosować go okazjonalnie, a na co dzień wybierać tłuszcze roślinne. Wartość odżywczą gęsiny buduje przede wszystkim mięso, szczególnie po usunięciu skóry, a nie sam tłuszcz.

Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. W przypadku chorób układu krążenia, zaburzeń lipidowych lub innych problemów zdrowotnych sposób żywienia warto omówić z lekarzem lub dietetykiem.