Najczęściej wskazywaną witaminą przy pękających kącikach ust jest witamina B2, czyli ryboflawina. Jej niedobór może sprzyjać stanom zapalnym błon śluzowych i powstawaniu zajadów, czyli kątowego zapalenia warg. Nie oznacza to jednak, że każda taka zmiana wynika z niedoboru witamin. Przyczyną mogą być także zakażenia grzybicze lub bakteryjne, przesuszenie, podrażnienia mechaniczne i nawyk oblizywania ust.
Jakie niedobory sprzyjają zajadom?
Ryboflawina uczestniczy w przemianach energetycznych i pomaga utrzymać prawidłowy stan skóry oraz błon śluzowych. Gdy w diecie brakuje witaminy B2, w kącikach ust mogą pojawić się zaczerwienienie, pieczenie, pęknięcia i bolesne nadżerki. Podobne objawy bywają związane z niedoborem innych składników.
| Składnik | Rola w zdrowiu skóry | Skutki niedoboru |
|---|---|---|
| Witamina B2 – ryboflawina | Wspiera regenerację skóry i błon śluzowych. | Zajady, suchość i łuszczenie skóry, podrażnienia błon śluzowych. |
| Witamina B3 – niacyna | Uczestniczy w przemianach energetycznych i utrzymaniu prawidłowego stanu skóry. | Stany zapalne skóry i jamy ustnej, a przy ciężkim niedoborze także pelagra. |
| Żelazo | Jest potrzebne między innymi do prawidłowego transportu tlenu i tworzenia hemoglobiny. | Zajady, bladość skóry, osłabienie, męczliwość i gorsza koncentracja. |
| Cynk | Wspiera regenerację tkanek i prawidłowe funkcjonowanie skóry. | Wolniejsze gojenie ran, przesuszenie skóry oraz pękanie kącików ust. |
Niedobór nie zawsze wynika z ubogiej diety. Jego przyczyną mogą być także zaburzenia wchłaniania, przewlekłe choroby, ograniczanie wielu grup produktów lub zwiększone zapotrzebowanie organizmu. Dlatego przy nawracających zajadach lepiej ustalić przyczynę z lekarzem, zamiast samodzielnie przyjmować wysokie dawki suplementów.
Dlaczego zajady powstają mimo prawidłowej diety?
Kąciki ust są narażone na stały kontakt ze śliną. Wilgoć, mikrourazy i ruch podczas mówienia lub jedzenia mogą uszkadzać barierę skóry. W takim środowisku łatwiej rozwijają się drożdżaki i bakterie, które mogą podtrzymywać stan zapalny. Suplementacja witaminy B2 nie zastąpi leczenia zakażenia.
Do pękania kącików ust mogą przyczyniać się także:
- częste oblizywanie warg i dotykanie zmian palcami,
- mróz, wiatr, upał oraz suche powietrze,
- aparat ortodontyczny, proteza lub inne miejscowe podrażnienia,
- alergia kontaktowa na składniki kosmetyków albo pasty do zębów,
- leki wysuszające skórę, w tym niektóre retinoidy,
- spadek odporności, antybiotykoterapia lub choroby sprzyjające infekcjom.
Zajady nie są tym samym co opryszczka. Opryszczka zwykle przybiera postać skupiska pęcherzyków, natomiast kątowe zapalenie warg powoduje przede wszystkim pęknięcia, zaczerwienienie i nadżerki w kącikach ust.
Co zrobić, gdy pojawią się pękające kąciki ust?
Postępowanie zależy od przyczyny, ale na początku możesz ograniczyć podrażnienie i zabezpieczyć uszkodzoną skórę:
- Zadbaj o higienę. Delikatnie oczyszczaj okolice ust, myj ręce przed dotykaniem twarzy i nie zrywaj strupków.
- Odbuduj barierę ochronną. Stosuj prosty preparat natłuszczający lub ochronny z substancjami takimi jak wazelina, pantenol, alantoina czy masło shea. Nakładaj cienką warstwę, zwłaszcza przed snem.
- Nie oblizuj warg. Ślina chwilowo zwilża skórę, ale po odparowaniu zwiększa jej przesuszenie i utrzymuje wilgoć w kącikach ust.
- Uzupełnij dietę. Włącz produkty zawierające ryboflawinę i inne składniki potrzebne skórze:
Pomocne źródła pokarmowe to:
- nabiał i jaja,
- mięso, ryby oraz produkty pełnoziarniste,
- zielone warzywa i rośliny strączkowe,
- produkty dostarczające żelaza i cynku, zgodnie z indywidualną dietą.
Nie nakładaj na pęknięcia przypadkowych preparatów przeciwgrzybiczych, antybiotyków ani silnych maści bez rozpoznania. Lekarz może ocenić zmianę, zlecić badania krwi, a w trudniejszych przypadkach także badanie materiału ze zmiany. Takie postępowanie pomaga odróżnić niedobór od zakażenia i dobrać leczenie do przyczyny.
Kiedy zająć się tym u lekarza?
Skonsultuj się z lekarzem, jeśli zajady nie znikają po około 2 tygodniach, często nawracają albo pojawia się silny ból, krwawienie lub sączenie płynu. Wizyta jest potrzebna także wtedy, gdy pękaniu kącików ust towarzyszą wyraźne osłabienie, bladość, chudnięcie, zmiany w jamie ustnej lub inne niepokojące objawy. Nawracający problem może wymagać sprawdzenia między innymi morfologii, gospodarki żelazowej i przyczyn infekcyjnych.
Witamina B2 jest najważniejszym składnikiem kojarzonym z zajadami, ale sama suplementacja nie rozwiąże każdego przypadku. Najlepsze efekty daje połączenie zbilansowanej diety, ochrony skóry i leczenia zakażenia lub innej przyczyny, jeśli zostanie rozpoznana.
Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za wszelkie negatywne skutki wdrożonych zaleceń. Zawsze zasięgnij opinii specjalisty medycyny w powyższym zakresie.
